Gimnazjum nr 1 im. mjr. Stefana Waltera w Radzyminie

MENU
menu      Strona Główna
menu      Wstęp - Patron
menu      Biografia
menu      Kalendarium
menu      Wspomnienia
menu      Miejsca pamięci

Miejsca pamięci

MOKRE

Pamiątkowy obelisk

W miejscu, gdzie podczas szturmu na Mokre w dniu 15 sierpnia 1920 roku został śmiertelnie ranny mjr Stefan Walter postawiono w 2007 r. obelisk z pamiątkową tablicą. Organizatorem uroczystości odsłonięcia obelisku 6 października 2007 roku byli: Barbara Kobylarz – sołtys i jednocześnie prezes Ochotniczej Straży Pożarnej w Mokrem oraz burmistrz Radzymina Zbigniew Piotrowski. Podniosłą uroczystość z udziałem rodziny majora Waltera oraz licznie zaproszonych gości (uczestniczyli m.in. wiceprezydent Kalisza Jacek Konopka, posłowie na Sejm RP oraz wielu przedstawicieli władz samorządowych z terenu województwa mazowieckiego) uświetniła Kompania Honorowa WP oraz liczne poczty sztandarowe. Po podpisaniu aktu erekcyjnego obelisk poświęcił proboszcz miejscowej parafii ks. Stanisław Kuć. Na pamiątkowej tablicy umieszczono napis:



PAMIĘCI
MJRA STEFANA
WALTERA
DOWÓDCY 29 PUŁKU STRZELCÓW KANIOWSKICH
ŚMIERTELNIE RANNEGO W BOJU
Z BOLSZEWIKAMI O WIEŚ MOKRE
15 SIERPNIA 1920 ROKU
RODACY OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA W MOKREM
SIERPIEŃ 2007

Obelisk w Mokrem


RADZYMIN

Cmentarz Poległych

Jest to najbardziej znany, obok warszawskich Powązek, cmentarz poległych w Bitwie Warszawskiej 1920 roku. W czterech zbiorowych mogiłach spoczywa ponad 300 żołnierzy, którzy zginęli podczas walk z bolszewikami pod Radzyminem. W jednej z bratnich mogił – na końcu alei głównej – pochowani zostali żołnierze z 28 oraz 29 Pułku Strzelców Kaniowskich.
Na słupie z prawej strony widnieje napis:

29 PUŁK STRZELCÓW KANIOWSKICH
W BOJACH O NIEPODLEGŁOŚĆ
POD RADZYMINEM I MOKREM
POSŁUSZNI PRAWOM OJCZYZNY
W DNIU 15 SIERPNIA 1920 ROKU

POLEGLI

mjr WALTER STEFAN
plut FISZER FRANCISZEK
kpr KRZYCZEWSKI ANTONI
kpr SYPNIEWSKI STANISŁAW
strz CZEKAN MICHAŁ
strz KORDZIŃSKI KAZIMIERZ
strz WIELGOSZ MARJAN

Cmentarz Poległych - mogiła Strzelców Kaniowskich


Droga Golgoty Narodu Polskiego

Okazała promenada, łącząca Radzymińską Kolegiatę z Cmentarzem Poległych, powstała jako wotum dziękczynne dla Ojca świętego Jana Pawła II za wizytę na Cmentarzu Poległych 13 czerwca 1999 roku. Nazwa nawiązuje do słów Prymasa Tysiąclecia Stefana Kardynała Wyszyńskiego, który podczas wizyty w Radzyminie w 1973 roku określił tak szosę w kierunku Warszawy, gdzie polscy żołnierze powstrzymali ataki wojsk bolszewickich. Przy drodze stoją repliki krzyży Virtuti Militari z wyrytymi na nich nazwami pułków oraz nazwiskami wybitnych dowódców walczących pod Radzyminem. Wśród upamiętnionych dowódców widnieje również nazwisko majora Stefana Waltera.

Droga Golgoty w Radzyminie


Ulica mjr. Stefana Waltera

Powstała w okresie międzywojennym, położona jest we wschodniej części miasta – niedaleko Centrum Medycznego im. Bitwy Warszawskiej 1920 roku. Przez dziesięciolecia była dowodem wdzięczności mieszkańców Radzymina dla dzielnego dowódcy 29 Pułku Strzelców Kaniowskich. Nazwa ulicy przetrwała nawet w trudnych czasach po II wojnie światowej, ponieważ komuniści myśleli, że dotyczy ona gen. Karola Świerczewskiego pseudonim "Walter."

Ulica mjr. S. Waltera w Radzyminie


Turystyczny Szlak Rowerowy im. majora Stefana Waltera

Opracowany przez Towarzystwo Przyjaciół Radzymina przy finansowym wsparciu Urzędu Miasta i Gminy Radzymin. Jego długość wynosi ok. 30 km i prowadzi przez miejsca związane z obroną stolicy Polski przed inwazją wojsk bolszewickich. Szlak prowadzi z Radzymina do Beniaminowa, a stąd śladami majora Waltera w kierunku Mokrego i obok pamiątkowego obelisku, dalej na I linię polskiej obrony w 1920 roku nad rzeką Rządzą.

Szlak Turystyczny majora Stefana Waltera


WARSZAWA

Cmentarz na Powązkach

Na tej najstarszej nekropolii Warszawy (niedaleko IV Bramy) znajduje się grób, gdzie w październiku 1920 roku spoczął Śp. mjr Stefan Walter. Podczas uroczystości odsłonięcia pomnika 3 listopada 1924 roku obecna była rodzina majora Waltera, generałowie: Lucjan Żeligowski, Józef Haller oraz Stanisław Małachowski, a także wielu oficerów i żołnierzy z pułków strzelców kaniowskich.

Na olbrzymim, granitowym głazie wyryto następujący napis:


MAJOROWI W.P.
DOWÓDCY 29 P. STRZ. KANIOWSKICH
KAWALEROWI ORDERU VIRTUTI MILITARI
I POTRÓJNEGO KRZYŻA WALECZNYCH
Ś. P. STEFANOWI WALTEROWI
ZMARŁEMU D. 4 X 1920 R. Z RAN OTRZYMANYCH
W OBRONIE STOLICY POD RADZYMINEM
D. 15 VIII 1920 R.


Cmentarz Wojskowy Przy ul. Żołnierskiej 24

na terenie dawnego Cmentarza Prawosławnego, znajdują się mogiły żołnierzy poległych podczas I wojny światowej. Wśród żołnierskich mogił zwraca uwagę okazały pomnik - kaplica z grobowcem majora Stefana Waltera. Jego szczątki zostały sprowadzone z warszawskich Powązek w ramach uroczystości ku czci poległych żołnierzy 29 pułku, które zorganizowano w Kaliszu 30 maja 1936 roku. Po mszy żałobnej w Kościele Garnizonowym, kondukt z trumną dzielnego dowódcy strzelców kaniowskich przeszedł ulicami miasta na Cmentarz Wojskowy.

Grobowiec na Powązkach


KALISZ

Na płycie nagrobnej wewnątrz kaplicy na byłym Cmentarzu Wojskowym przy ul. Żołnierskiej widnieje następujący napis:

Ś. P.
MAJOR
STEFAN WALTER
30 V 1936

Przy wejściu do kaplicy (z lewej strony) znajduje się marmurowa tablica z napisem:

Ś. P.
MAJOR
STEFAN WALTER
D-CA 29 PUŁKU STRZELCÓW KANIOWSKICH
UR. 5 X 1891 R. W BESSARABJI
RANNY 15 VIII 1920 R. POD RADZYMINEM
ZMARŁ 4 X 1920 R. W WARSZAWIE
Z RAN ODNIESIONYCH NA POLU WALKI
PRZENIESIONY NA CMENTARZ WOJSKOWY
W KALISZU 30 V 1936 R.


Wnętrze grobowca w Kaliszu


Obecnie uroczystości patriotyczne związane z "Cudem nad Wisłą" organizuje Miejski Komitet Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa w Kaliszu. Nawiązują one do tradycji kultywowanej w czasach II Rzeczypospolitej. Obchody w dniu 15 sierpnia rozpoczyna Msza Święta odprawiana w Kościele Garnizonowym przy ul. Kolegialnej. Następnie z Placu Św. Józefa uczestnicy uroczystości udają się na Cmentarz Wojskowy, gdzie delegacje składają kwiaty przy kaplicy majora Stefana Waltera.